Rada Unii Europejskiej 6 czerwca 2019 roku formalnie zaakceptowa\u0142a przyj\u0119t\u0105 przez Parlament Europejski dyrektyw\u01191 o otwartych danych i ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego, poszerzaj\u0105c j\u0105 o dane badawcze z uzasadnieniem, \u017ce otwarty dost\u0119p pomaga podnosi\u0107 jako\u015b\u0107, redukuje niepotrzebne dublowanie bada\u0144, przyspiesza proces badawczy, zwalcza nieuczciwe zachowania w nauce oraz wspiera rozw\u00f3j gospodarczy i innowacje. Natychmiastowe i otwarte udost\u0119pnianie publikacji i danych badawczych to obecnie jeden z postulat\u00f3w manifestu Komisji Europejskiej na rzecz zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci wynik\u00f3w bada\u0144 nad COVID-192. Na gruncie polskim dobre praktyki w zakresie udost\u0119pniania danych te\u017c zaczynaj\u0105 si\u0119 rozwija\u0107. Pierwsze zasady3 wprowadzi\u0142o Narodowe Centrum Nauki wymagaj\u0105c od wnioskodawc\u00f3w przedstawienia planu zarz\u0105dzania danymi – DMP (ang. data management plan).<\/p>\n
Podstawowe wymagania dotycz\u0105ce danych badawczych, ich przechowywania i tworzenia kopii zapasowych w trakcie projektu, d\u0142ugoterminowej archiwizacji oraz kryteria wyboru godnych zaufania repozytori\u00f3w okre\u015blaj\u0105 zasady FAIR4 (ang. FAIR Data Principles): Findable – \u0142atwo znajdowane i wyszukiwane, Accessible – dost\u0119pne dla wszystkich, Interoperable – interoperacyjne, Reusable – wielokrotnego u\u017cytku. Jednostki naukowe powinny wi\u0119c d\u0105\u017cy\u0107 do zapewnienia badaczom odpowiedniej infrastruktury i wypracowania odpowiednich zalece\u0144 odno\u015bnie danych badawczych. Kwestie te mo\u017ce regulowa\u0107 instytucjonalna polityka otwarto\u015bci zobowi\u0105zuj\u0105ca tw\u00f3rc\u00f3w danych badawczych do zamieszczania ich w otwartych repozytoriach.<\/p>\n
Polska Platforma Medyczna – portal zarz\u0105dzania wiedz\u0105 i potencja\u0142em badawczym (PPM) daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 deponowania danych badawczych powstaj\u0105cych w o\u015bmiu polskich medycznych instytucjach naukowych zgodnie z przyj\u0119t\u0105 w 2018 roku Polityk\u0105 Otwarto\u015bci PPM5. Kr\u00f3tki poradnik “Dane badawcze w pigu\u0142ce”, opracowany przez zesp\u00f3\u0142 PPM, przedstawia wybrane zagadnienia, z kt\u00f3rymi warto si\u0119 zapozna\u0107 przed opracowaniem DMP i dalszym udost\u0119pnianiem danych badawczych, informuje jak je przechowywa\u0107 i jak nimi zarz\u0105dza\u0107.<\/p>\n
Dane badawcze w pigu\u0142ce – poradnik dla naukowc\u00f3w<\/p>\n
Opracowano pod kierownictwem dr Jolanty Przy\u0142uskiej z Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dra med. Jerzego Nofera w \u0141odzi<\/p>\n