<\/p>\n
Otwarty Dost\u0119p (\u201eOpen Access\u201d) to swobodny dost\u0119p do publikacji naukowych zamieszczonych w Internecie bez barier finansowych i ogranicze\u0144 technicznych, kt\u00f3ry pozwala ka\u017cdemu czyta\u0107, pobiera\u0107, kopiowa\u0107, rozpowszechnia\u0107, drukowa\u0107, przeszukiwa\u0107, zamieszcza\u0107 odno\u015bniki do pe\u0142nych wersji tekst\u00f3w oraz u\u017cywa\u0107 w dowolnym innym, zgodnym z prawem celu. Autorzy publikacji zachowuj\u0105 prawo do uznania autorstwa i w\u0142a\u015bciwego cytowania.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na prawo autorskie i ponowne wykorzystanie tekstu, mo\u017cemy podzieli\u0107 otwarty dost\u0119p na:
\n\u2022 \u201eOtwarty dost\u0119p gratis\u201d (\u201eGratis Open Access\u201d) polega na udost\u0119pnieniu pracy za darmo zgodnie z przepisami o dozwolonym u\u017cytku (np. mo\u017cna utw\u00f3r cytowa\u0107, ale nie mo\u017cna tworzy\u0107 i rozpowszechnia\u0107 utwor\u00f3w zale\u017cnych). \u201eOtwarty dost\u0119p gratis\u201d jest realizowany poprzez umieszczenie utworu w pe\u0142nym tek\u015bcie na stronie internetowej (np. strona czasopisma naukowego, repozytorium naukowe). Informacje o otwartych repozytoriach mo\u017cna znale\u017a\u0107 w serwisach \u201cDirectory of Open Access Repositories\u201d (OpenDOAR) oraz \u201cRegistry of Open Access Repositorie\u201d (ROAR).
\n\u2022 \u201eOtwarty dost\u0119p Libre\u201d (\u201eLibre Open Access\u201d) stanowi darmowy dost\u0119p do tre\u015bci
\nz prawami do ich ponownego wykorzystania. Funkcjonuje dzi\u0119ki wykorzystaniu licencji \u201eCreative Commons\u201d (CC), np. mo\u017cna utw\u00f3r cytowa\u0107 oraz tworzy\u0107 i rozpowszechnia\u0107 utwory zale\u017cne, je\u015bli jest to zgodne z u\u017cyt\u0105 licencj\u0105 CC. Aby zrealizowa\u0107 za\u0142o\u017cenia \u201eOtwartego dost\u0119pu Libre\u201d, nale\u017cy wskaza\u0107 jedn\u0105 z dw\u00f3ch wolnych licencji CC: licencj\u0119 CC-BY albo CC-BY-SA (pozosta\u0142e licencje CC nie s\u0105 wolne, zapewniaj\u0105 jedynie otwarty dost\u0119p gratis).<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b udost\u0119pniania publikacji wyr\u00f3\u017cniamy dwie drogi otwartego dost\u0119pu:
\n\u2022 \u201eDroga zielona\u201d \u2013 pozwala autorom prac na udost\u0119pnianie w og\u00f3lnodost\u0119pnych repozytoriach instytucjonalnych lub dziedzinowych. Autorzy mog\u0105 udost\u0119pnia\u0107 zar\u00f3wno postprinty (teksty zrecenzowane) lub preprinty (teksty przed recenzj\u0105) oraz wersje finalne opublikowane w czasopi\u015bmie (za zgod\u0105 wydawcy). W repozytoriach stosowana jest licencja niewy\u0142\u0105czna lub licencje \u201eCreative Commons\u201d. Licencja niewy\u0142\u0105czna daje autorowi swobod\u0119, gdy chce on przekaza\u0107 swoj\u0105 prac\u0119 innemu podmiotowi. Ide\u0105 licencji \u201eCreative Commons\u201d jest zastrzeganie tylko niekt\u00f3rych praw i przez to umo\u017cliwienie autorowi bardziej elastycznego zakresu ochrony dzie\u0142a.
\n\u2022 \u201eZ\u0142ota droga\u201d \u2013 polega na publikowaniu w recenzowanych czasopismach wydawanych zgodnie z wymaganiami otwartego dost\u0119pu. Niekt\u00f3re czasopisma stosuj\u0105 hybrydowy model, w kt\u00f3rym pojedyncze artyku\u0142y, kt\u00f3rych autorzy wnios\u0105 op\u0142at\u0119, zostaj\u0105 opublikowane w otwartym dost\u0119pie. Portale \u201eSHERPA\/RoMEO\u201d oraz \u201eDirectory of Open Access Journals\u201d umo\u017cliwiaj\u0105 zapoznanie si\u0119 z polityk\u0105 wydawc\u00f3w konkretnych tytu\u0142\u00f3w czasopism w zakresie praw autorskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kwestie prawno-autorskie Otwarty Dost\u0119p (\u201eOpen Access\u201d) Otwarty Dost\u0119p (\u201eOpen Access\u201d) to swobodny dost\u0119p do publikacji naukowych zamieszczonych w Internecie bez barier finansowych i ogranicze\u0144 technicznych, kt\u00f3ry pozwala ka\u017cdemu czyta\u0107, pobiera\u0107, kopiowa\u0107, rozpowszechnia\u0107, drukowa\u0107, przeszukiwa\u0107, zamieszcza\u0107 odno\u015bniki do pe\u0142nych wersji tekst\u00f3w oraz u\u017cywa\u0107 w dowolnym innym, zgodnym z prawem celu. Autorzy publikacji zachowuj\u0105 prawo do… Czytaj dalej: Kwestie prawno-autorskie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":204,"parent":13,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-col.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-223","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/223\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projekt.ppm.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}